Hans Ouwehand over knelpunten tussen beleid en uitvoering
Maak wetgeving beter en eenvoudiger voor burgers. Dat is de oproep van het CAK in de Stand van de Uitvoering 2026. Dat geldt niet alleen voor bestaande wetten en regels, maar júist ook voor nieuwe wetgeving. Voorzitter van de Raad van Bestuur Hans Ouwehand geeft een toelichting op de Stand, over hoe het CAK actief meedenkt en hij deelt zijn belangrijkste inzichten.
“We moeten met elkaar zorgen dat wetten en regels duidelijk, uitlegbaar en uitvoerbaar zijn”, aldus Hans Ouwehand. “Zodat wat we doen nog uit te leggen is aan burgers. Als CAK zetten we ons hiervoor in, zo ook in onze jaarlijkse Stand van de Uitvoering. Hierin signaleren we vanuit onze dagelijkse praktijk waar beleid en uitvoering knelt. En misschien nog wel belangrijker, bekijken we ook hoe we nieuwe knelpunten kunnen voorkomen. In de driehoek politiek, beleid en uitvoering komt de uitvoering vaak achteraan. Ik geloof er juist in dat de uitvoering vanuit alle kennis en ervaring verschil kan maken bij het bedenken van nieuwe wetten en beleid. We zien dagelijks waar burgers tegenaan lopen en dat maken we zichtbaar. Dat brengt het gesprek tussen politiek, beleid en uitvoering op gang.”
Wat geef je vanuit jouw rol mee aan politiek en beleidsmakers?
“Bekijk wetten en regels in het maatschappelijk geheel. Mensen hebben vaak te maken met meerdere organisaties en regelingen. Een wijziging in bijvoorbeeld de eigen bijdrage van de Wmo heeft gevolgen voor de uitvoering, maar óók voor de vraag naar zorg. En dus voor zorgaanbieders en gemeenten. Over die gevolgen moet je bij het opstellen van wetgeving al rekening houden. Continu de afweging maken hoe we zorgen voor eenvoudiger en beter beleid voor burgers in combinatie met de uitvoering ervan en het borgen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van ons zorgstelsel. Daarin hebben we een maatschappelijk belang.
In het coalitieakkoord staan diverse beleidswijzigingen en nieuwe regelingen aangekondigd op het gebied van eigen bijdragen. Zoals de inkomens- en vermogens afhankelijke eigen bijdrage Wmo en de voorgenomen Wlz-zorgvorm Zorg zonder verblijf. Voor álle nieuwe wetgeving is ons pleidooi: zet deze op vanuit de leefwereld van mensen. Kies dus voor uniformiteit en aansluiting op bestaande regelingen, met zo min mogelijk uitzonderingen. Laat ook de systematiek zoveel mogelijk aansluiten op wat er al is. Dat betekent vereenvoudiging voor burgers, zorgverleners en uitvoering."
Waar ligt de nadruk voor het CAK in de Stand van de Uitvoering 2026?
“Op vereenvoudiging, zodat het begrijpelijk is wat we doen. En op gegevensdeling zodat we mensen samen met andere organisaties beter van dienst kunnen zijn. Essentieel voor een slagvaardige overheid. Precies op deze punten denkt het CAK mee. Dit jaar doen wij in onze Stand de nadrukkelijke oproep om knelpunten te voorkomen, gecombineerd met aandacht voor een aantal oplossingen waarvoor wij inmiddels al een aantal jaren pleiten.
Bijvoorbeeld meer grondslag voor gegevensdeling tussen ketenpartners. Om schulden terug te dringen, maar óók om burgers proactieve dienstverlening te bieden vanuit één overheid. Ik zie daarin gelukkig wel een verschuiving. We delen de gegevens om mensen te helpen. Zodat we mensen kunnen geven waar ze recht op hebben, denk aan bepaalde regelingen of toeslagen, zonder dat ze daar zelf om hoeven te vragen. Dát is proactieve dienstverlening.
Daarnaast pleiten we voor vereenvoudiging van de bestaande declaratieregelingen SOV (subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden) en OVV (regeling Onverzekerbare Vreemdelingen). Aangezien het onderscheid tussen deze regelingen in de praktijk lastig te maken is voor zorgverleners. Straatdoktoren helpen liever iemand extra dan dat ze allerlei administratie moeten uitzoeken. Onze oplossing is om beide regelingen samen te voegen. Dat vermindert de administratieve lasten voor zorgaanbieders, maakt de regeling makkelijker uitvoerbaar en draagt op termijn bij aan kostenreductie. Daarnaast zijn we voor deze regeling al een tijd in overleg met het ministerie van VWS en andere (keten)partners om deze regeling minder fraudegevoelig te maken.
Last but not least: onze herhaalde oproep om de opslagpremie te verlagen voor burgers in de regeling betalingsachterstand zorgpremie. Twee jaar terug leidde dat tot een verlaging van 20 naar 10 procent. We blijven ons inzetten om de opslag op deze premie helemaal af te schaffen, om bij te dragen aan de bestaanszekerheid van mensen. Thema’s waarvoor wij als publieke dienstverlener maatschappelijke verantwoordelijkheid voelen én blijven nemen.”
Stand van de Uitvoering
Ook dit jaar stelde het CAK, zoals iedere uitvoeringsorganisatie, een Stand van de Uitvoering op. Hierin beschrijven we waar wetgeving in de praktijk botst met de uitvoerbaarheid voor burgers en professionals. We lossen knelpunten waar het kan eerst zelf op. In onze Stand doen we een concreet appèl op de politiek voor oplossingen in wetgeving. Lees oplossingen vanuit ons perspectief in onze Stand van de Uitvoering.
Het goede nieuws: het afgelopen jaar zijn twee knelpunten opgelost. Daar zijn we trots op. Samen met onze (keten)partners, zowel politiek als beleidsmatig, blijven we werken aan de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg. Dit doen we voor ruim 1,5 miljoen burgers die jaarlijks met ons te maken hebben.